Gezegend met een prettige vorm van dementie

In De Vergeetclub beschrijft Tosca Niterink met een zwierige pen het bitterzoete bestaan van acht dementerende dames in een kleinschalig woonproject.

(door Rivka Groenier, foto anita janssen) – persdienst – stentor – brabantsdagblad

Geen verpleegsters in witte schorten maar huismoeders die ’s avonds zelf de aardappelen schillen voor het Cromagebraad met snijboontjes. De 87-jarige moeder van Tosca Niterink woont achter een cijferslot in een experimenteel verzorgingshuis. Samen met zeven andere dementerende dames die luisteren naar namen als Glims, Map, Kistenmaker en Wormerveer.

Ze vechten voor het beste plekje in de woonkamer, scheppen schaamteloos op over hun kinderen en voeren de meest wonderbaarlijke gesprekken. Deze dialogen vormen de basis voor De Vergeetclub, het nieuwe boek van actrice Tosca Niterink (losjes gebaseerd op haar columns op de Achterpagina van NRC Handelsblad).

Als haar moeder scheef in een rolstoel had gehangen en alleen oerklanken uitsloeg, was dit boek er niet gekomen, zegt Niterink . ,,Gelukkig is ze gezegend met een prettige vorm van dementie.’’ De reacties zijn lovend. ,,Al lees je op internet ook de kritiek dat ik over de rug van mijn demente moeder grappen maak.’’ Onterecht, vindt ze. ,,Waarom is humor opeens taboe als mensen ziek worden? Dat mechanisme zie je ook bij kanker. Je wordt alvast dood verklaard. Terwijl je ook vreselijk kunt lachen met mensen die op sterven liggen.’’ Haar moeder was bovendien altijd al grappig. ,,Ze deed graag het rare loopje van de man van de wasserette na. Nu is haar kortetermijngeheugen aangetast, maar verder is ze nog helemaal wie ze was. Een compleet mens.’’

Een pittig mens ook. ‘Zuster,’ vraagt Kistenmaker aan mij, ‘kunt u even een shaggie voor me draaien?’. ‘Het is jouw zuster niet,’ snauwt mijn moeder. ‘Het is mijn zuster.’ ‘Dochter,’ verbeter ik haar. ‘Dochter, wat maakt het uit.’ Door dit soort fantastische – door geheugenverlies aangetaste – conversaties wordt het boek gedragen. Toch gebruikt Niterink nooit een opschrijfboekje. ,,Nee joh. Ik heb gewoon een goed geheugen. Alleen die mevrouw Glims, ik heb de namen vanwege de privacy een beetje veranderd, heeft zulke originele zinnen. Die schrijf ik soms op, anders denk ik op de terugweg in de auto: shit, wat zei ze nou?’’

Voor haar eerste boek, Klimmen naar Kruishoogte, over de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela die ze samen met vriendin Anita Janssen maakte, schreef ze wel hele aantekenblokjes vol. ,,Het gekke is, toen ik dat boek ging schrijven heb ik ze niet een keer ingekeken.’’

de vergeetclub

Ze heeft haar moeder verteld over De Vergeetclub. ,,Heel vaak zelfs. Ook omdat ze constant aan me vraagt of ik werk en wat ik doe. Dan zeg ik ‘ja mam ik heb een boek geschreven,’. ‘Oh wat leuk’, zegt ze dan, ‘waarover?’ ‘Over jou’. Vijf minuten later begint ze weer: ‘Wat doe je tegenwoordig?’ Ze heeft dagen waarop het lijkt of ze een grammofoonnaald heeft ingeslikt. Dan ga ik even met haar wandelen. Zingen helpt ook, dan houdt ze op met vragen, want al die oude liedjes zitten nog wel in hoofd.’’

Aan haar tijd met Arjan Ederveen als het melige kindertelevisieduo Theo en Thea, wordt Niterink nog bijna dagelijks herinnerd. ,,In cafés is het vaak de een na de ander: ‘Jij bent toch Thea, ik vond je zóó leuk. Zie je Arjan Ederveen nog weleens?’’ Ze vindt het lastig. ,,Het kan vervelend worden. Al ben ik er natuurlijk eigenlijk nog steeds heel erg trots op.’’

stentor - de vergeetclub

Ze hoeft niet meer zo nodig op televisie. ,,Schrijven maakt je zo lekker onafhankelijk. Je hoeft niet met een filmpje bij een televisiebaas te leuren of naar een regisseur te luisteren.’’ Sporadisch laat ze zich nog wel eens strikken voor een acteerklus. Ze speelde in 2011 een prostituee in de BNN-serie Walhalla. ,,En in oktober speel ik een duikbootkapitein in een spektakelstuk dat twee keer wordt opgevoerd in een enorme fabriekshal in Maarssen.’’ Want: ,,Een beetje onder de mensen zijn is soms ook wel weer fijn.’’

Met Anita, die camerajournaliste is, maakt ze humoristische reportages over hun lange reizen. Is ze bezig om samen met Anita een documentaire te maken over haar voetreis door Brazilie. ,,In november gaan we naar India om de Ganges af te roeien. Daar wil ik dan toch ook weer iets mee doen, een film, een serie columns, alles is mogelijk.’’ Ondertussen werkt ze ook aan een kinderboek. ,,Voorleesverhaaltjes met mooie grote tekeningen over een aardappel die eigenlijk een prinsesje is. Dat komt er wel snel aan, denk ik.’’

De Vergeetclub, ISBN 9789057596667, € 16,50

This entry was posted in interviews and tagged , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *